॥ जय श्री राम ॥  •  Jai Bajrang Bali
Hanuman AshtakSankat Mochan · संकटमोचन

Samarth Ramdas · Maruti Stotra

मारुती स्तोत्र: भीमरूपी महारुद्रा

॥ श्री मारुती स्तोत्र ॥

भीमरूपी महारुद्रा हे समर्थ रामदास स्वामींनी लिहिलेले मारुती स्तोत्र महाराष्ट्रातील घराघरात म्हटले जाते. येथे सर्व सतरा श्लोक आहेत, आणि प्रत्येक श्लोकाखाली सोपा मराठी अर्थ आणि हिंदी अर्थ (Maruti Stotra in Hindi) दिला आहे.

Maruti, Hanuman ji with Shri Ram

संपूर्ण मारुती स्तोत्र, अर्थासह

सतरा श्लोक. प्रत्येक श्लोकाखाली मराठी आणि हिंदी अर्थ.

Sankat Mochan Hanuman Ashtak
1

भीमरूपी महारुद्रा वज्र हनुमान मारुती ।
वनारी अंजनीसूता रामदूता प्रभंजना ॥१॥

मराठी अर्थ: हे भयंकर रूपाच्या, महारुद्रा, वज्रासारख्या देहाच्या हनुमाना, मारुती! वनातील राक्षसांचे शत्रू, अंजनीचे पुत्र, रामाचे दूत आणि वायुपुत्र, तुम्हाला वंदन.

हिंदी अर्थ: हे विशाल रूप वाले, महारुद्र, वज्र जैसे शरीर वाले हनुमान, मारुति! वन के राक्षसों के शत्रु, अंजनी पुत्र, राम के दूत और पवन पुत्र, आपको प्रणाम.

2

महाबळी प्राणदाता सकळां उठवीं बळें ।
सौख्यकारी दुःखहारी धूर्त वैष्णव गायका ॥२॥

मराठी अर्थ: तुम्ही महाबली आहात, प्राण देणारे आहात आणि आपल्या बळाने सर्वांना पुन्हा उभे करता. सुख देणारे, दुःख हरणारे, चतुर, विष्णुभक्त आणि रामगुण गाणारे आहात.

हिंदी अर्थ: आप महाबली हैं, प्राण देने वाले हैं और अपने बल से सबको फिर खड़ा कर देते हैं. सुख देने वाले, दुख हरने वाले, चतुर, विष्णु भक्त और राम के गुण गाने वाले हैं.

3

दीनानाथा हरीरूपा सुंदरा जगदंतरा ।
पाताळदेवताहंता भव्य सिंदूरलेपना ॥३॥

मराठी अर्थ: दीनांचे नाथ, हरीचे रूप, सुंदर, सर्व जगाच्या अंतरी असणारे; पाताळातील देवतेला (अहिरावणाच्या बळीला) संपवणारे आणि अंगाला भव्य शेंदूर लेपलेले.

हिंदी अर्थ: दीनों के नाथ, हरि का रूप, सुंदर, सारे जगत के भीतर बसने वाले; पाताल की देवता (अहिरावण के यज्ञ) का अंत करने वाले और शरीर पर भव्य सिंदूर लगाए हुए.

4

लोकनाथा जगन्नाथा प्राणनाथा पुरातना ।
पुण्यवंता पुण्यशीला पावना परतोषका ॥४॥

मराठी अर्थ: लोकांचे नाथ, जगाचे नाथ, प्राणांचे नाथ आणि पुरातन; पुण्यवान, पवित्र स्वभावाचे, पावन करणारे आणि सर्वांना संतोष देणारे.

हिंदी अर्थ: लोकों के स्वामी, जगत के स्वामी, प्राणों के स्वामी और सनातन; पुण्यवान, पवित्र स्वभाव वाले, पावन करने वाले और सबको संतोष देने वाले.

5

ध्वजांगे उचली बाहू आवेशें लोटिला पुढें ।
काळाग्नी काळरुद्राग्नी देखतां कांपती भयें ॥५॥

मराठी अर्थ: ध्वजासारखा हात उचलून ते आवेशाने पुढे झेपावतात. त्यांना पाहून प्रलयाचा अग्नी आणि काळरुद्राचा अग्नीसुद्धा भीतीने कापतात.

हिंदी अर्थ: ध्वजा की तरह भुजा उठाकर वे जोश से आगे झपटते हैं. उन्हें देखकर प्रलय की आग और कालरुद्र की आग भी डर से काँपती है.

6

ब्रह्मांडे माईले नेणों आवळें दंतपंगती ।
नेत्राग्नी चालिल्या ज्वाळा भृकुटी त्राहिटिल्या बळें ॥६॥

मराठी अर्थ: त्यांच्या दातांच्या रांगेत जणू ब्रह्मांडसुद्धा मावेल. डोळ्यांतून अग्नीच्या ज्वाळा निघतात आणि भुवया जोराने ताणलेल्या आहेत.

हिंदी अर्थ: उनके दाँतों की पंक्ति में मानो पूरा ब्रह्मांड समा जाए. आँखों से आग की लपटें निकलती हैं और भौंहें ज़ोर से तनी हुई हैं.

7

पुच्छ तें मुरडिलें माथां किरीटी कुंडलें बरीं ।
सुवर्णकटिं कासोटी घंटा किंकिणि नागरा ॥७॥

मराठी अर्थ: शेपटी वळवून मस्तकावर धरली आहे, डोक्यावर मुकुट आणि कानात सुंदर कुंडले आहेत. कमरेला सोन्याची कासोटी, आणि सुंदर घंटा व घुंगरू आहेत.

हिंदी अर्थ: पूँछ मोड़कर सिर पर रखी है, माथे पर मुकुट और कानों में सुंदर कुंडल हैं. कमर पर सोने की लंगोटी, और सुंदर घंटी व घुँघरू हैं.

8

ठकारे पर्वताऐसा नेटका सडपातळू ।
चपळांग पाहतां मोठें महाविद्युल्लतेपरी ॥८॥

मराठी अर्थ: ते पर्वतासारखे ठामपणे उभे आहेत, तरीही बांधेसूद आणि सडपातळ. त्यांचे चपळ अंग पाहिले की मोठ्या विजेच्या लोळासारखे वाटते.

हिंदी अर्थ: वे पर्वत की तरह अडिग खड़े हैं, फिर भी सुडौल और छरहरे. उनका फुर्तीला शरीर देखो तो बड़ी बिजली की लहर जैसा लगता है.

9

कोटिच्या कोटि उड्डाणें झेपावे उत्तरेकडे ।
मंद्राद्रीसारिखा द्रोणू क्रोधे उत्पाटिला बळें ॥९॥

मराठी अर्थ: कोटीच्या कोटी योजनांचे उड्डाण करत ते उत्तरेकडे झेपावले, आणि मंदार पर्वतासारखा द्रोणागिरी रागाने, बळाने उपटून आणला.

हिंदी अर्थ: करोड़ों योजन की छलाँग लगाकर वे उत्तर की ओर उड़े, और मंदार पर्वत जैसा द्रोणगिरि ग़ुस्से में, अपने बल से उखाड़ लाए.

10

आणिला मागुती नेला आला गेला मनोगती ।
मनासी टाकिलें मागें गतीसी तुळणा नसे ॥१०॥

मराठी अर्थ: तो पर्वत आणला आणि पुन्हा जागेवर नेऊन ठेवला; मनाच्या वेगाने ते गेले आणि आले. त्यांनी मनालाही मागे टाकले, त्यांच्या वेगाला तुलनाच नाही.

हिंदी अर्थ: वह पर्वत लाए और फिर वापस रख आए; मन की गति से गए और आए. उन्होंने मन को भी पीछे छोड़ दिया, उनकी गति की कोई तुलना नहीं.

11

अणूपासोनि ब्रह्मांडा येवढा होत जातसे ।
तयासी तुळणा कोठें मेरुमंदार धाकुटें ॥११॥

मराठी अर्थ: ते अणूएवढ्या लहान रूपापासून ब्रह्मांडाएवढे मोठे होत जातात. त्यांना तुलना कुठे? मेरू आणि मंदार पर्वतसुद्धा त्यांच्यापुढे लहान आहेत.

हिंदी अर्थ: वे अणु जितने छोटे रूप से ब्रह्मांड जितने बड़े हो जाते हैं. उनकी तुलना कहाँ? मेरु और मंदार पर्वत भी उनके आगे छोटे हैं.

12

ब्रह्मांडाभोंवते वेढे वज्रपुच्छे करू शके ।
तयासी तुळणा कैंचीं ब्रह्मांडीं पाहतां नसे ॥१२॥

मराठी अर्थ: आपल्या वज्रासारख्या शेपटीने ते ब्रह्मांडाभोवती वेढे घालू शकतात. सगळे ब्रह्मांड शोधले तरी त्यांना तुलना सापडत नाही.

हिंदी अर्थ: अपनी वज्र जैसी पूँछ से वे पूरे ब्रह्मांड को लपेट सकते हैं. सारा ब्रह्मांड खोज लो, फिर भी उनकी कोई बराबरी नहीं.

13

आरक्त देखिलें डोळां ग्रासिले सूर्यमंडळा ।
वाढतां वाढतां वाढे भेदिलें शून्यमंडळा ॥१३॥

मराठी अर्थ: लाल सूर्यबिंब डोळ्यांनी पाहिले आणि (फळ समजून) गिळले. वाढता वाढता ते इतके वाढले की आकाशमंडळ भेदून गेले.

हिंदी अर्थ: लाल सूर्य को आँखों से देखा और (फल समझकर) निगल लिया. बढ़ते बढ़ते वे इतने बढ़े कि आकाश मंडल को भेद गए.

14

धनधान्यपशुवृद्धी पुत्रपौत्र समग्रही ।
पावती रूपविद्यादी स्तोत्र पाठें करूनियां ॥१४॥

मराठी अर्थ: या स्तोत्राच्या पाठाने धन, धान्य, पशूंची वाढ, पुत्र-पौत्र आणि रूप, विद्या असे सर्व मिळते, असे हे स्तोत्र सांगते.

हिंदी अर्थ: यह स्तोत्र कहता है कि इसके पाठ से धन, अनाज, पशुओं की बढ़त, पुत्र-पौत्र, और रूप, विद्या सब कुछ मिलता है.

15

भूतप्रेतसमंधादी रोगव्याधी समस्तही ।
नासती तूटती चिंता आनंदें भीमदर्शनें ॥१५॥

मराठी अर्थ: भूत, प्रेत, समंध अशा बाधा आणि सर्व रोग, व्याधी नष्ट होतात, चिंता तुटतात. या भीमरूपी मारुतीच्या दर्शनाने आनंद मिळतो.

हिंदी अर्थ: भूत, प्रेत, समंध जैसी बाधाएँ और सब रोग, बीमारियाँ नष्ट होती हैं, चिंताएँ टूटती हैं. इन भीमरूपी मारुति के दर्शन से आनंद मिलता है.

16

हे धरा पंधराश्लोकी लाभली शोभली बरी ।
दृढदेहो निसंदेहो संख्या चंद्रकळागुणें ॥१६॥

मराठी अर्थ: हे पंधरा श्लोकांचे स्तोत्र पृथ्वीवर लाभले आणि छान शोभले. याने देह दृढ होतो, मनात संदेह राहत नाही. याची संख्या चंद्राच्या कलांइतकी, पंधरा आहे.

हिंदी अर्थ: पंद्रह श्लोकों का यह स्तोत्र धरती को मिला और सुंदर लगा. इससे शरीर दृढ़ होता है और मन में संदेह नहीं रहता. इसकी संख्या चंद्रमा की कलाओं जितनी, पंद्रह है.

17

रामदासी अग्रगण्यू कपिकुळासी मंडणू ।
रामरूपी अंतरात्मा दर्शनें दोष नासती ॥१७॥

मराठी अर्थ: रामभक्तांमध्ये अग्रगण्य, वानरकुळाचे भूषण, ज्यांचा अंतरात्मा रामरूप आहे, अशा मारुतीच्या दर्शनाने सर्व दोष नष्ट होतात.

हिंदी अर्थ: राम भक्तों में सबसे आगे, वानर कुल के आभूषण, जिनकी अंतरात्मा राममय है, ऐसे मारुति के दर्शन से सारे दोष मिट जाते हैं.

इति श्रीरामदासकृतं संकटनिरसनं मारुतिस्तोत्रं संपूर्णम् ।

मारुती स्तोत्र PDFसतरा श्लोक, दोन पानांवर. मोफत, कोणतेही साइन-अप नाही.DownloadAll PDFs

मारुती स्तोत्राविषयी

समर्थ रामदास स्वामी (1608 ते 1681) हे रामाचे आणि मारुतीचे थोर भक्त होते. त्यांनी महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी मारुतीची मंदिरे स्थापन केली, जी अकरा मारुती म्हणून ओळखली जातात. तरुणांनी बलवान व्हावे, निर्भय व्हावे, यासाठी त्यांनी मारुतीची उपासना शिकवली. भीमरूपी महारुद्रा हे त्याच भावनेतून लिहिलेले स्तोत्र आहे.

पहिल्या तेरा श्लोकांत मारुतीचे रूप, बळ आणि वेग यांचे वर्णन आहे: द्रोणागिरी आणणे, सूर्य गिळणे, अणूपासून ब्रह्मांडाएवढे होणे. चौदावा आणि पंधरावा श्लोक पाठाचे फळ सांगतात, आणि शेवटचे दोन श्लोक समारोप आहेत.

मारुती स्तोत्र कसे म्हणावे

  • सकाळी आंघोळीनंतर किंवा संध्याकाळी दिवा लावल्यावर, मारुतीच्या फोटोसमोर बसा.
  • प्रत्येक श्लोक स्पष्ट आणि शांतपणे म्हणा. सुरुवातीला एक श्लोक म्हणून त्याचा अर्थ वाचा.
  • मंगळवार आणि शनिवारी मारुतीला शेंदूर, तेल, रुईच्या पानांचा हार किंवा नारळ अर्पण करण्याची पद्धत आहे.
  • हनुमान चालीसा किंवा संकटमोचन हनुमान अष्टक सोबतही हे म्हणता येते.

पाठभेद

हे स्तोत्र शेकडो वर्षे तोंडी चालत आले आहे, म्हणून काही शब्द वेगवेगळ्या पद्धतीने म्हटले जातात. येथे दिलेला पाठ हिंदू जनजागृती समितीच्या बालसंस्कार आवृत्तीप्रमाणे आहे आणि sanskritdocuments.org वरील पाठाशी जुळवला आहे. प्रचलित पाठभेद:

  • दुःखहारी किंवा शोकहर्ता
  • ब्रह्मांडे माईले किंवा ब्रह्मांड माईला
  • आणिला मागुती नेला आला गेला मनोगती किंवा आणिता मागुता नेला, गेला आला मनोगती
  • गतीसी किंवा गतीस
  • वज्रपुच्छे करू किंवा वज्रपुच्छ घालूं
  • ग्रासिले किंवा गिळीलें

अर्थ बदलत नाही. तुमच्या घरात जसे म्हटले जाते तसेच म्हणा.

Maruti Stotra in Hindi

मारुति स्तोत्र मराठी भाषा में है, पर देवनागरी में लिखा होने से हिंदी पढ़ने वाले भी इसे आसानी से पढ़ सकते हैं. ऊपर हर श्लोक के नीचे सरल हिंदी अर्थ दिया है. यह तुलसीदास जी के संकटमोचन हनुमान अष्टक से अलग स्तोत्र है, दोनों को साथ में भी पढ़ा जाता है.

Questions people ask

मारुती स्तोत्र कोणी लिहिले?

मारुती स्तोत्र (भीमरूपी महारुद्रा) समर्थ रामदास स्वामींनी सतराव्या शतकात मराठीत लिहिले. स्तोत्राच्या शेवटी त्याला संकटनिरसन, म्हणजे संकट दूर करणारे स्तोत्र, असे नाव दिले आहे.

Maruti Stotra Hindi mein arth sahit kahan milega?

Isi page par. Har shlok ke neeche uska saral Hindi arth aur Marathi arth dono diye hain. Stotra Marathi mein hai, par iske bahut se shabd Hindi bolne walon ko bhi samajh aate hain.

मारुती स्तोत्र म्हणण्याचे फायदे काय?

स्तोत्र स्वतः श्लोक 14 आणि 15 मध्ये सांगते की याच्या पाठाने धन-धान्य, विद्या मिळते आणि भय, रोग, चिंता दूर होतात. भक्तांचा अनुभव असा आहे की नियमित पाठाने मनाला धैर्य आणि शांती मिळते, विशेषतः मुलांना भीती वाटत असेल तेव्हा.

मारुती स्तोत्र कधी म्हणावे?

सकाळी आंघोळीनंतर किंवा संध्याकाळी दिवा लावल्यावर. मंगळवार आणि शनिवार खास दिवस आहेत. महाराष्ट्रात अनेक घरांत मुले रोज संध्याकाळी रामरक्षा आणि मारुती स्तोत्र म्हणतात.

मारुती स्तोत्र किती वेळा म्हणावे? सिद्ध कसे करावे?

रोज एकदा मन लावून म्हणणे पुरेसे आहे. संकटाच्या वेळी अनेक जण 11 वेळा म्हणतात, आणि हनुमान जयंतीला 108 वेळा पाठ करतात. सिद्ध करणे म्हणजे नियमितपणा: रोज ठरलेल्या वेळी श्रद्धेने पाठ करणे.

स्तोत्रात पंधरा श्लोक म्हटले आहे, मग सतरा श्लोक का?

पहिले पंधरा श्लोक म्हणजे मुख्य स्तोत्र. सोळावा श्लोक स्वतः सांगतो की हे पंधरा श्लोकांचे स्तोत्र आहे, आणि सोळावा व सतरावा श्लोक ही फलश्रुती व समारोप आहे.

भीमरूपी महारुद्रा आणि हनुमान चालीसा एकच आहे का?

नाही. हनुमान चालीसा गोस्वामी तुलसीदासांनी अवधी भाषेत लिहिली, तर मारुती स्तोत्र समर्थ रामदासांनी मराठीत. दोन्ही हनुमानाची स्तुती आहेत आणि अनेक घरांत दोन्हीचा पाठ होतो.

Is the Maruti Stotra in Sanskrit?

No. Bhimrupi Maharudra is in old Marathi, written by Samarth Ramdas. It uses many Sanskrit words, so it sounds like a Sanskrit stotra, but the language is Marathi.

सुरेश वाडकर यांनी गायलेले मारुती स्तोत्र हेच आहे का?

हो. सुरेश वाडकर यांनी गायलेले भीमरूपी महारुद्रा हेच स्तोत्र आहे. वेगवेगळ्या गायकांच्या आवृत्त्यांमध्ये एखाद दुसऱ्या शब्दाचा पाठभेद असू शकतो, तो खाली दिला आहे.

मारुती स्तोत्र PDF कुठे मिळेल?

याच पानावर. मारुती स्तोत्राची PDF मोफत आहे, कोणतेही साइन-अप नाही. ती प्रिंट करून देवघरात ठेवू शकता.

मारुती स्तोत्रात शब्दांचे वेगवेगळे पाठ का दिसतात?

हे स्तोत्र शेकडो वर्षे तोंडी म्हटले जात आले आहे, त्यामुळे काही शब्द घराघरात थोडे वेगळे म्हटले जातात, जसे दुःखहारी किंवा शोकहर्ता. अर्थ बदलत नाही. तुमच्या घरात जसे म्हटले जाते तसेच म्हणा.

Read next

Saurabh Satyaram, a Hanuman devotee from Jaipur

The text of this Maruti Stotra follows the Hindu Janajagruti Samiti Balsanskar edition and is cross-checked with the version on sanskritdocuments.org and the Marathi Wikibooks text. For the history of the stotra, see Maruti Stotra on Wikipedia. Where homes recite a word differently, the common variants are listed above. The Marathi and Hindi meanings are my own simple words. If you find a mistake, please write to me on the contact page.

Saurabh Satyaram, Jaipur

Share this paath

Send it to family on WhatsApp. Sharing a paath is a small seva too.

Join Hanuman Bhakti Yatra

Paath reminders for Tuesday and Saturday, festival dates like Hanuman Jayanti, and every new PDF, shared first with our family on Telegram and Facebook. Free, and you can leave any time.